24 Kasım 2020 Son güncelleme saati 14:18 GMT سه‌شنبه 04 آذر 1399
19 Kasım 2020 23:28
Çin’den BRICS mesajı: Artık tek kutuplu dünya yok!
FHA- Çin Devlet Başkanı Xi Jinping 12. BRICS zirvesinde liderlere şu çağrıyı yaptı: BRICS ülkeleri olarak, dünyada eşitlik ve adalet için ayağa kalkmalıyız. Çok taraflılık bayrağını yüksek tutmalıyız.

FHA- Salı günü Rusya Devlet Başkanı Putin’in evsahipliği yaptığı BRICS (Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika) zirvesi toplandı. BRICS’in 12. zirvesi olarak geçen toplantının normalde 21-23 Temmuz tarihlerinde Rusya’nın St. Petersburg şehrinde yapılması planlanmıştı. Ancak pandemi sebebiyle liderler çevrimiçi olarak toplandı. Dünya nüfusunun yüzde 42’sini ve GSYİH’sının yüzde 23’ünü temsil eden BRICS zirvesinde, Kovid-19 pandemisi ile üye ülkelere düşen sorumluluklar, dünya ekonomisi, ticaret, yatırım, küçük ve orta işletmecilere yardım, dijital alanda üye ülkelerin etkileşiminin artırılması, terörle mücadelede işbirliği ve 2025 yılına kadar BRICS Ekonomik Ortaklık Stratejisinin belirlenmesi konuları ele alındı.

‘TEK KUTUPLULUK SAVAŞ GETİRİR’

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, üst üste 7. kez hitap ettiği BRICS zirvesinde oldukça önemli açıklamalarda bulundu. “Birincisi, çok kutupluluğu sürdürmemiz, dünyamızda barış ve istikrarı korumamız gerekiyor” diyen Xi, konuşmasının girişini şu şekilde sürdürdü:

“Tarih bize çok taraflılığın, eşitliğin ve adaletin, savaş ve çatışmayı uzak tutabileceğini söylerken; tek taraflılığın ve güç siyasetinin anlaşmazlığı ve çatışmayı tetikleyeceğini göstermiştir. Kurallara ve yasalara aykırı davranmak, tek taraflılık ve zorbalık yolunu izlemek, uluslararası örgütlerden ve anlaşmalardan geri çekilmek, genel halkın iradesine aykırıdır ve tüm ulusların meşru haklarını ve onurunu ayaklar altına alır.”

“Çok taraflılık ile tek taraflılık, adalet ile hegemonya arasındaki seçimle karşı karşıya kalan BRICS ülkeleri olarak, dünyada eşitlik ve adalet için ayağa kalkmalıyız. Çok taraflılık bayrağını yüksek tutmalı ve Birleşmiş Milletler Anlaşmasının amaç ve ilkelerini savunmalıyız. BM merkezli uluslararası sistemi ve uluslararası hukukun desteklediği uluslararası düzeni korumak için çaba sarf etmeliyiz.”

‘HİNDİSTAN İLE İŞBİRLİĞİNE HAZIRIZ’

Konuşmasında ikinci bölümü pandemiye karşı uluslararası işbirliği vurgusu yapan Xi, Hindistan ile de işbirliği yapmaya hazır olduklarını söyleyerek dikkat çekici konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Önemli olan, insanların hayatını ve sağlığını ilk sıraya koymamız, tüm kaynakları seferber etmemiz ve insanların güvenliğini ve refahını korumak için elimizden gelen her şeyi yapmamızdır. Virüsü durdurmak için uluslararası koordinasyon ve müdahaleyi artırmak, bilgi ve salgın kontrol deneyimini paylaşmak önemlidir. Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) bu çabadaki liderlik rolünü desteklememiz önemlidir. Biz konuşurken, Çinli şirketler Rus ve Brezilyalı ortaklarıyla aşıların Faz III klinik denemeleri üzerinde çalışıyorlar ve aynı zamanda Güney Afrika ve Hindistan ile işbirliği yapmaya hazırız. Çin, aşıları başta gelişmekte olan ülkeler olmak üzere diğer ülkelerle paylaşacağımız bir platform olan COVAX tesisine katıldı. İhtiyaç duyulan BRICS ülkelerine aşı sağlamayı aktif olarak değerlendireceğiz. BRICS Aşı Ar-Ge Merkezi'nin gelişimini desteklemek için Çin, kendi ulusal merkezini belirledi. Toplu aşı araştırmalarını ve denemelerini ilerletmek, fabrikalar kurmak, üretimi yetkilendirmek ve birbirimizin standartlarını tanımak için diğer BRICS ülkeleriyle hem çevrimiçi hem de çevrimdışı çalışacağız. Koronavirüsü önleme ve tedavisindeki rolünü keşfetmek için geleneksel tıp üzerine bir BRICS sempozyumu düzenlemeyi öneriyorum.”

‘SİYASİ VİRÜSÜ ORTADAN KALDIRALIM!’

Başkan Xi, bol bol isim vermeden ABD’yi kastettiği konuşmasında uluslararası işbirliğini sağlamada ayrımcılık ve bozgunculuğun virüse karşı mücadeleyi ve birlikteliği baltaladığını söyledi. Konuşmasının bu bölümünde en vurucu nokta ise, “Ayrılığı birlik ile aşmalı, önyargıyı akılla değiştirmeli ve ‘siyasi virüsü’ ortadan kaldırmalıyız” cümlesi idi.

‘BRICS YENİ SANAYİ DEVRİMİ ORTAKLIĞI’

Ekonomik olarak da ülkelerin ve halkların büyük zorluklar yaşadığını vurgulayan Xi, bu zorluklara karşı şu önerileri yaptı:

“IMF, dünya ekonomisinin 2020 yılında yüzde 4.4 küçüleceğini tahmin ediyor. 60 yıl sonra yükselen pazarlar ve gelişmekte olan ülkeler negatif büyüme gerçekleştirecek. Pandemiyi kontrol ederken ekonomiyi istikrara kavuşturmak, tüm ülkelerin önündeki acil görevdir. Güvenliğin sağlanması ön koşulu altında, virüse karşı sürekli mücadele ederken, ekonomik toparlanmayı aktif bir şekilde sürdürmeli ve ekonomik ve sosyal faaliyetleri düzenli bir şekilde yürütmeye çalışmalıyız. Makroekonomik politika koordinasyonunu güçlendirmemiz, sınır ötesi insan ve mal akışını kolaylaştırmaya yönelik inisiyatifi takip etmemiz ve ticari faaliyetlerin ve ekonomik toparlanmanın daha iyi bir şekilde yeniden başlamasını sağlamak için sanayi ve tedarik zincirlerini güvenli ve açık tutmamız gerekiyor. Salgının tetiklediği yeni iş biçimlerinden ve modellerinden yararlanmalıyız, bilimsel ve teknolojik yenilikler konusunda işbirliğini güçlendirmeliyiz ve daha yüksek kalitede ortak gelişme ve daha güçlü dayanıklılık sağlamak için açık, adil, eşitlikçi ve ayrım gözetmeyen bir iş ortamını beslemeliyiz.”

“Çin, BRICS Yeni Sanayi Devrimi Ortaklığını daha hızlı bir şekilde ortaya çıkarmak için katılımcılarla birlikte çalışacak. Fujian Eyaleti'ndeki Xiamen şehrinde politika koordinasyonu, personel eğitimi ve proje geliştirme konularında işbirliğini ilerletmek için Yeni Sanayi Devrimi inovasyon merkezi üzerine bir BRICS Ortaklığı açacağız ve BRICS ülkelerinin aktif katılımını memnuniyetle karşılıyoruz. Kısa bir süre önce Çin, dijital ekonominin sağlıklı bir şekilde büyümesini sağlamak için barışçıl, güvenli, açık, işbirliğine dayalı ve düzenli bir siber alanı birlikte geliştirmeyi amaçlayan bir Veri Güvenliği Küresel Girişimi başlattı. BRICS ülkelerinden destek almayı dört gözle bekliyoruz.”

‘YOKSULLUĞUN ORTADAN KALDIRILMASI BİRİNCİL HEDEF OLMALI’

Dünya Bankasının tahminlerine göre Kovid-19 pandemisinin de etkisiyle 88 ila 115 milyon insanın aşırı yoksulluğa sürüklenebileceği vurgusunu yapan Başkan Xi, insanların geçim kaynaklarına ve sürdürülebilir kalkınmaya önem verilmesi gerektiğine dikkat çekti:

“Kovid-19, yüzleşmemiz gereken bir zorluktur. Uluslararası toplumu, 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemini (BM projesi kastediliyor, ÇN.), uluslararası kalkınma işbirliğinin merkezine yerleştirmeye çağırmalıyız. Yoksulluğun ortadan kaldırılması birincil hedef haline getirilmeli ve yoksulluğun azaltılmasına, eğitime, sağlığa ve altyapı geliştirmeye daha fazla kaynak aktarılmalıdır. BM'nin koordinasyon rolünü desteklemeli ve daha eşit ve dengeli küresel kalkınma ortaklıklarını teşvik etmeliyiz, böylece kalkınmanın meyveleri daha fazla gelişmekte olan ülkelere yayılacak ve imkanlardan yoksun grupların ihtiyaçları daha iyi ele alınacaktır.”

‘HEPİMİZ AYNI GEMİDEYİZ’

Konuşmasının son bölümünde, Çin’in 14. Beş Yıllık Kalkınma Planını ve Modern Sosyalist bir toplum inşa etme hedefini anlatan Xi, Çin’in daha açık kollarla dünyayı kucaklayacağını ve uluslararası işbirliğini derinleştirmek için daha fazla inisiyatif alacağını vurgulayarak şöyle bitirdi: “Hepimiz aslında aynı gemide yolcuyuz. Rüzgar kuvvetli ve gelgitler yüksek olduğunda, yönümüze daha da fazla odaklanmalıyız. Dalgaları kırmak ve daha parlak bir geleceğe doğru istikrarlı bir şekilde yol almak için hızımızı korumalı ve bir ekip olarak çalışmalıyız.”/ Aydınlık-Orçun Göktürk / Pekin uluslararası işletme ve ekonomi üniversitesi